1. Amaç ve Kapsam
Bu belge; RegPEX internet değişim noktasını (IXP) işleten tüzel kişi ile RegPEX altyapısını kullanan üyeler arasında adil, şeffaf ve tarafsız bir ortamın nasıl sağlandığını tanımlar.
RegPEX, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından Altyapı İşletmeciliği Hizmeti (AIH) lisansı kapsamında yetkilendirilmiş 3C1B Telekomünikasyon A.Ş. bünyesinde faaliyet göstermektedir. 3C1B aynı zamanda RegPEX'in kurucu üyesi ve DWDM inter-POP bağlantılarının taşıyıcısıdır.
Bu çok katmanlı yapı — lisans zorunluluğundan doğan hukuki bir gerçeklik olmakla birlikte — uluslararası IX uygulamalarında yaygın bir başlangıç modelidir. Bu belge, söz konusu yapının üyeler için nasıl şeffaf ve denetlenebilir kılındığını açıklar.
2. Tanımlar
| Terim | Açıklama |
|---|---|
| 3C1B | 3C1B Telekomünikasyon A.Ş. — AIH lisans sahibi, RegPEX'i işleten tüzel kişi |
| RegPEX | 3C1B bünyesinde ayrı bütçe ve karar protokolü ile yönetilen internet değişim noktası hizmet birimi |
| Kurucu Üye | 3C1B'nin RegPEX'e AS6823 ASN'i ile bağlanan ISS (üye) kolunu ifade eder |
| İşlevsel Ayrım | Tek tüzel kişi çatısı altında, farklı faaliyetlerin birbirinden bağımsız yönetilmesini sağlayan idari, muhasebe ve operasyonel sınırlar bütünü |
| IX Fabric | RegPEX'in peering VLAN'ları, route server'ları ve EVPN altyapısından oluşan IX omurgası |
3. Hukuki Çerçeve ve Mevzuat Uyumu
3.1 Lisans Durumu
RegPEX, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve BTK Yetkilendirme Yönetmeliği kapsamında 3C1B'ye verilmiş AIH lisansı altında faaliyet göstermektedir. Türkiye'de IXP işletmeciliğine özgü ayrı bir lisans kategorisi bulunmamakta olup AIH lisansı bu faaliyeti kapsamaktadır.
3.2 Rekabet Hukuku Uyumu
3C1B, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamındaki yükümlülüklerini bilmekte ve bu yükümlülüklere uymaktadır. Bu doğrultuda:
- RegPEX altyapısına erişim koşulları tüm üyeler için eşit ve ayrımcı olmayan biçimde uygulanır.
- 3C1B'nin ISS faaliyetleri, diğer üyelerin IX hizmetine erişimini kısıtlayacak şekilde kullanılamaz.
- RegPEX üzerinden gerçekleştirilen trafik mühendisliği kararları, 3C1B'nin ticari çıkarlarından bağımsız tutulur.
3.3 BTK Bildirimleri
Bu politikada tanımlanan işlevsel ayrım yapısı BTK'ya sunulan işletmeci bilgileriyle uyumludur. Yapısal değişiklikler gerektiğinde BTK'ya bildirimi zorunlu değişikliklerle birlikte yapılır.
4. 3C1B'nin Üstlendiği Roller ve Sınırları
3C1B, RegPEX ekosisteminde birbirinden işlevsel olarak ayrılmış üç rol üstlenmektedir. Bu rollerin her biri farklı kurallara, farklı karar mekanizmalarına ve farklı hesap verebilirlik protokollerine tabidir.
4.1 Rol A — IX İşletmecisi
3C1B, RegPEX'i AIH lisansı kapsamında işleten tüzel kişidir. Bu rolde:
- IX altyapısını (switch, route server, monitoring) kurar ve işletir.
- Üyelik başvurularını teknik gereksinimler çerçevesinde değerlendirir.
- Peering politikası, AUP ve teknik gereksinimler belgelerini yönetir.
- Ağ güvenliğine yönelik müdahale yetkisine sahiptir.
Sınır: IX işletmeci rolündeki 3C1B, Kurucu Üye rolündeki 3C1B'ye kural, erişim veya fiyatlandırma açısından herhangi bir ayrıcalık tanıyamaz.
4.2 Rol B — DWDM Taşıyıcısı
3C1B, RegPEX POP'ları arasındaki inter-site DWDM bağlantılarını sağlayan taşıyıcıdır. Bu rolde:
- Ankara ODTÜ, İstanbul, Sofya ve diğer POP'lar arasındaki DWDM devrelerini işletir.
- Devre kalitesini ve SLA taahhütlerini yerine getirmekle yükümlüdür.
- Taşıyıcı olarak IX fabric üzerindeki trafiği içerik bazında izleyemez, şekillendiremez veya önceliklendiremez.
Sınır: Taşıyıcı rolündeki 3C1B, başka bir IX üyesinin de aynı güzergahta DWDM veya alternatif bağlantı sağlamak istemesini engelleyemez. RegPEX, gelecekte farklı bir taşıyıcıya geçiş yapma hakkını saklı tutar.
Taşıyıcı SLA: 3C1B'nin taşıyıcı olarak taahhüt ettiği devre parametreleri (kapasite, MTU, uptime), RegPEX ile 3C1B arasında ayrı bir toptan hizmet sözleşmesinde tanımlanır ve RegPEX web sitesinde özet olarak yayımlanır.
4.3 Rol C — Kurucu Üye (AS6823)
3C1B'nin ISS kolu, AS6823 ASN'i ile RegPEX'e bağlanan bir IX üyesidir. Bu rolde:
- Diğer üyelerle aynı teknik gereksinimlere ve politikalara tabidir.
- Ayrı bir üyelik sözleşmesi imzalar.
- Peering LAN üzerinden eşit koşullarda IP adresi ve port tahsisi alır.
- Route server'dan diğer üyelerle özdeş filtreleme kurallarına tabi tutulur.
Sınır: Kurucu Üye olması, 3C1B'ye herhangi bir üyelik muafiyeti, indirimli ücret, öncelikli port tahsisi veya politika istisnası tanımaz.
5. İşlevsel Ayrım Mekanizmaları
5.1 Muhasebe ve Bütçe Ayrımı
RegPEX, 3C1B'nin muhasebe sisteminde ayrı bir maliyet/gelir merkezi olarak izlenir. Bu çerçevede:
- IX altyapısına ilişkin yatırım ve işletme maliyetleri 3C1B ISS faaliyetlerinden ayrı raporlanır.
- Taşıyıcı devreleri için ödenen bedel, piyasa koşullarına uygun olarak belgelenir.
- Yıllık gelir-gider özeti üyelerle paylaşılır.
5.2 Operasyonel Ayrım
- NOC erişimi: IX fabric'e yapılan tüm konfigürasyon değişiklikleri, hangi kullanıcı kimliği altında, hangi zaman damgasıyla ve ne değiştirildiği bilgisiyle log'lanır. Bu loglar periyodik olarak gözden geçirilir.
- Görev ayrımı: IX operasyon kararlarını veren personel, 3C1B'nin ISS satış ve pazarlama birimlerinden operasyonel olarak bağımsızdır.
- Konfigürasyon politikası: IX fabric'i etkileyen herhangi bir konfigürasyon değişikliği için değişiklik yönetim süreci (
docs/noc-procedures.md) uygulanır; 3C1B ISS lehine istisnai değişiklik yapılamaz.
5.3 Teknik Ayrım
Teknik sınırlar docs/ix-iss-separation-policy.md belgesinde ayrıntılı olarak tanımlanmıştır. Özet kurallar:
| Cihaz / Katman | İzin verilen | Yasak |
|---|---|---|
| QFX Spine (IX core) | VLAN 100 peering, VLAN 200 quarantine, VLAN 900 IX mgmt | 3C1B ISS routed transit, internet uplink |
| QFX Leaf | Üye access portları, IX VLAN trunk | 3C1B müşteri portları |
| MikroTik CRS317 | TT NNI → IX VLAN mapping (kenar) | 3C1B ISS yönetim trafiği |
| DWDM devreler | IX inter-POP EVPN-VXLAN encapsulated trafik | 3C1B ISS transit trafik |
IX fabric'i üzerinden 3C1B ISS trafiği taşınması teknik olarak mümkün olmayan biçimde konfigüre edilir ve bu durum infra/junos/ konfigürasyon dosyalarında belgelidir.
6. Trafik Tarafsızlığı
RegPEX, tüm üyelerin trafiğini eşit şekilde işler. Hiçbir koşulda:
- Belirli bir üyenin trafiği önceliklendirilemez veya geciktirilemez.
- 3C1B ISS'nin rekabet ettiği üyelerin trafiği farklı muameleye tabi tutulamaz.
- IX fabric üzerindeki QoS veya trafik şekillendirme ayarları, üyeler arasında asimetrik biçimde uygulanamaz.
- Route server filtreleme kuralları, belirli bir üye veya AS grubuna farklı şekilde tatbik edilemez.
Bu ilkenin ihlali, RegPEX yöneticileri için aynı zamanda 4054 sayılı Kanun kapsamında hukuki sorumluluk doğurabilir.
7. Fiyatlandırma Tarafsızlığı
- Üyelik ücretleri tüm üyeler için aynı tarife cetvelinden hesaplanır (
policies/tr/pricing.mdx). - 3C1B'nin Kurucu Üye sıfatı, herhangi bir fiyat muafiyeti veya indirimi kapsamaz.
- Taşıyıcı devreleri için 3C1B'ye ödenen bedel, belgelenmiş toptan piyasa fiyatlarıyla orantılı tutulur.
- Fiyatlandırma politikası değişikliklerinde 3C1B Kurucu Üye sıfatıyla diğer üyelerle birlikte önceden bildirime tabi tutulur.
8. Yönetişim ve Denetim
8.1 Mevcut Yapı
RegPEX şu anda 3C1B'nin iç yönetim yapısı çerçevesinde yönetilmektedir. IX operasyonuna ilişkin kararlar, tanımlı karar protokolleri ve bu belgede yer alan ilkeler çerçevesinde alınır.
8.2 Şikayet Mekanizması
Bir üyenin bu politika kapsamında tarafsızlık veya eşit muamele ilkesinin ihlal edildiğine dair somut gerekçeye dayalı şikayeti varsa:
- Şikayet
legal@regpex.tradresine yazılı olarak iletilir. - RegPEX yönetimi şikayeti on beş (15) iş günü içinde yazılı olarak yanıtlar.
- Yanıt tatmin edici bulunmazsa BTK'ya başvuru hakkı saklıdır.
9. Şeffaflık Taahhütleri
RegPEX aşağıdaki bilgileri düzenli olarak kamuya açık tutar:
| Bilgi | Yayın Yeri | Güncelleme Sıklığı |
|---|---|---|
| Üye listesi ve ASN'leri | PeeringDB + regpex.tr | Gerçek zamanlı |
| Tarife cetveli | policies/tr/pricing.mdx | Değişiklikte |
| Tüm politika belgeleri | regpex.tr/policies | Değişiklikte |
| Taşıyıcı SLA özeti | regpex.tr/infrastructure | Yıllık |
| NOC prosedürleri (özet) | regpex.tr/noc | Değişiklikte |
| Yıllık gelir-gider özeti | Üyelere e-posta | Yıllık |
10. Politika İhlali ve Yaptırımlar
Bu politikanın ihlali — özellikle trafik tarafsızlığı ve eşit muamele ilkelerine aykırılık — aşağıdaki sonuçları doğurabilir:
- İlgili personelin IX operasyonel görevinden uzaklaştırılması
- Üye bildirimi ve kamuoyu açıklaması
- Üye tazminat talebi
- BTK'ya olay bildirimi
- Rekabet Kurumu'na ihbar yükümlülüğünün doğması
11. Politika Değişiklikleri
- Bu politikada yapılacak değişiklikler en az 60 gün önceden duyurulur (diğer politikalar için geçerli 30 günlük sürenin iki katı).
12. İletişim
- Tarafsızlık ve şikayetler: İletişim Formu — konu alanına "Tarafsızlık şikayeti" yazınız
- Genel politika soruları: İletişim Formu
- NOC: noc@regpex.tr / +90 (312) 988 00 00
Bu politika, RegPEX'in işlevsel bağımsızlığını ve tüm üyelere eşit muamele ilkesini belgelemek amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki yorum gerektiren durumlarda bir avukattan bağımsız görüş alınması tavsiye edilir. Belge son güncelleme tarihi: 2026-03-24.